یکی از سؤالهایی که اگر درست جوابش را بدانی،
CNC دیگر برایت پیچیده نیست، این است:
«در CNC چه چیزی حرکت میکند؟ ابزار یا قطعه؟»
جواب کوتاه:
👉 بستگی دارد.
جواب حرفهای:
👉 مهم نیست چه چیزی حرکت میکند؛
👉 مهم این است که حرکت نسبی بین ابزار و قطعه چگونه تعریف میشود.
این مقاله قرار است این تفاوت را:
- شفاف
- ساده
- و کاملاً صنعتی
برای همیشه در ذهنت بنشاند.
حرکت در CNC یعنی چه؟
حرکت در CNC یعنی:
تغییر موقعیت ابزار نسبت به قطعه
فرقی نمیکند:
- ابزار حرکت کند
- یا قطعه حرکت کند
نتیجه یکی است:
👉 برادهبرداری کنترلشده.
چرا این تفاوت مهم است؟
چون:
- برنامهنویسی تحت تأثیر است
- انتخاب دستگاه مهم میشود
- فهم فرز و تراش ممکن میشود
کسی که این را نفهمد:
همیشه CNC فرز و تراش را قاطی میکند.
حالت اول: حرکت ابزار در CNC
حرکت ابزار یعنی چه؟
در این حالت:
- قطعه ثابت است
- ابزار حرکت میکند
این حالت بیشتر در:
- CNC فرز
- ماشینهای چندمحوره
دیده میشود.
مثال واقعی
در CNC فرز:
- قطعه روی میز بسته میشود
- ابزار در X، Y و Z حرکت میکند
ابزار:
👉 شکل قطعه را میسازد.
مزایای حرکت ابزار
- دقت بالا
- انعطافپذیری بیشتر
- مناسب قطعات پیچیده
محدودیتها
- قطعههای خیلی بزرگ سختتر
- نیاز به ساختار قوی دستگاه
حالت دوم: حرکت قطعه در CNC
حرکت قطعه یعنی چه؟
در این حالت:
- ابزار تقریباً ثابت است
- قطعه حرکت یا چرخش دارد
این حالت معمولاً در:
- CNC تراش
دیده میشود.
مثال واقعی
در CNC تراش:
- قطعه میچرخد
- ابزار در X و Z حرکت میکند
قطعه:
👉 شکل نهایی را میگیرد.
مزایای حرکت قطعه
- مناسب قطعات استوانهای
- یکنواختی بالا
- سادگی برنامهنویسی
محدودیتها
- محدود به اشکال خاص
- آزادی کمتر نسبت به فرز
مقایسه مستقیم حرکت ابزار و حرکت قطعه
ویژگیحرکت ابزارحرکت قطعه
| دستگاه رایج | CNC فرز | CNC تراش |
| حرکت اصلی | ابزار | قطعه |
| پیچیدگی شکل | بالا | محدودتر |
| برنامهنویسی | پیچیدهتر | سادهتر |
| دقت | بسیار بالا | بالا |
حرکت نسبی؛ اصل مهم CNC
اصل طلایی CNC:
دستگاه فقط حرکت نسبی را میفهمد.
یعنی:
- اگر ابزار ثابت و قطعه حرکت کند
- یا قطعه ثابت و ابزار حرکت کند
نتیجه:
👉 مسیر براده یکی است.
نقش این تفاوت در برنامهنویسی CNC
برنامهنویس باید بداند:
- مختصات مربوط به کدام است
- صفر روی ابزار یا قطعه تعریف شده
- محور چگونه حرکت میکند
اشتباه در این درک:
👉 برنامه غلط.
نقش این تفاوت برای اپراتور CNC
اپراتور باید:
- بداند کدام بخش خطرناکتر است
- برخورد را پیشبینی کند
- حرکت را کنترل کند
در تراش:
👉 قطعه خطرناکتر است
در فرز:
👉 ابزار خطرناکتر است.
نقش این تفاوت برای طراح CNC
طراح:
- نوع دستگاه را در نظر میگیرد
- محدودیت حرکت را میفهمد
طراحی بدون توجه به نوع حرکت:
👉 تولید را پیچیده میکند.
حرکت ترکیبی در CNCهای پیشرفته
در دستگاههای پیشرفته:
- هم ابزار
- هم قطعه
همزمان حرکت میکنند.
مثلاً:
- دستگاههای ۴ و ۵ محور
اینجا:
👉 درک حرکت حیاتیتر میشود.
اشتباهات رایج مبتدیها
- فکر میکنند فقط ابزار حرکت میکند
- تفاوت فرز و تراش را نمیفهمند
- مسیر را اشتباه تصور میکنند
این مقاله:
👉 دقیقاً برای رفع همین اشتباههاست.
چگونه این مفهوم را عمیق یاد بگیریم؟
روش استادانه:
- دیدن حرکت واقعی دستگاه
- تصور مسیر براده
- مقایسه فرز و تراش
- تمرین روی نقشه
- تحلیل برنامه ساده
حرکت:
👉 دیدنی است، نه حفظی.
جمعبندی نهایی (نگاه استادانه)
در CNC فلز:
- مهم نیست چه چیزی حرکت میکند
- مهم این است که کنترل حرکت داریم
اگر این تفاوت را بفهمی:
- فرز و تراش را قاطی نمیکنی
- برنامه را درست مینویسی
- دستگاه را بهتر کنترل میکنی
و این:
👉 یعنی یک قدم بزرگ به سمت استاد شدن در CNC فلز.
قدم بعدی منطقی در فصل اول
مقاله بعدی:
اشتباهات رایج مبتدیان در CNC فلز (و راه جلوگیری از آنها)
دیدگاه خود را بنویسید